Jak słuchać, aby lepiej rozumieć? Warsztaty uważności i komunikacji w PCIS

Co wydarzyło się podczas warsztatów?

Jako uczestnik wziąłem udział w warsztatach uważności i komunikacji interpersonalnej, które odbyły się w Powiatowym Centrum Integracji Społecznej w Legionowie 10.07.2026. Zajęcia poprowadziła Joanna Zielińska: psycholog, trener umiejętności społecznych.
Była to okazja dla mnie i pozostałych uczestników do zatrzymania się na chwilę i przyjrzenia temu, jak komunikujemy się z innymi oraz jak budujemy relacje w codziennych sytuacjach.

Jakie zasady współpracy wypracowała grupa?

Na początku warsztatów wspólnie ustaliliśmy zasady, które miały sprzyjać bezpiecznej i swobodnej pracy w grupie. Uzgodniliśmy, że podczas zajęć będą obowiązywać:

• dyskrecja i poszanowanie prywatności uczestników,
• uważne słuchanie innych,
• nieprzerywanie wypowiedzi,
• nieocenianie i niewyśmiewanie innych,
• prawo każdego do własnego zdania i własnej perspektywy,
• mówienie po kolei oraz dawanie innym przestrzeni do wypowiedzi,
• wypowiadanie się z perspektywy własnych doświadczeń i pozostawanie przy temacie rozmowy i wiele innych zasad.

Jak radzić sobie z dyskomfortem w rozmowie?

Podczas zajęć rozmawialiśmy o codziennym napięciu, które pojawia się w sytuacjach trudnych czyli zwłaszcza wtedy, gdy musimy rozmawiać z osobami, z którymi trudno znaleźć wspólny język, lub cierpliwie czekać na swoją kolej wypowiedzi w grupie.

Omawialiśmy również sytuacje, w których podobny dyskomfort może pojawić się w życiu zawodowym, między innymi podczas:

• rozmowy kwalifikacyjnej,
• ustalania zakresu obowiązków z przełożonym,
• rozmowy o trudnościach lub nieporozumieniach w pracy,
• uzgadniania zasad współpracy w zespole,
• proszenia o pomoc lub udzielania informacji zwrotnej.

Prowadząca zachęcała nas do stopniowego oswajania dyskomfortu, traktując go jako naturalny element nowych sytuacji. Proponowała, aby ćwiczyć wytrwałość, umawiając się z samym sobą na pozostanie w wymagającej sytuacji przez określony czas, np. 15 minut, zamiast wycofywać się przy pierwszych oznakach napięcia.

Czym jest złota zasada komunikacji?

Jednym z ważniejszych tematów była złota zasada komunikacji. Dowiedziałem się, że opiera się ona na autentycznej intencji zrozumienia drugiej osoby oraz upewnieniu się, że nasz komunikat został odebrany tak, jak zamierzaliśmy.

Podczas ćwiczeń miałem okazję trenować:

• aktywne słuchanie – parafrazowanie wypowiedzi rozmówcy, zadawanie pytań doprecyzowujących oraz upewnianie się, że dobrze zrozumiałem przekazywane informacje,
• zachęty werbalne – stosowanie krótkich komunikatów podtrzymujących rozmowę, takich jak „rozumiem”, „opowiedz więcej”, „słucham” czy „to ciekawe”,
• pracę z mową ciała – utrzymywanie otwartej postawy, odpowiedniego kontaktu wzrokowego, spokojnego tonu głosu oraz zwracanie uwagi na niewerbalne sygnały wysyłane przez rozmówcę.

Jak pracowaliśmy z kartami skojarzeniowymi?

Jednym z ćwiczeń była praca z kartami metaforycznymi (skojarzeniowymi), przedstawiającymi różnorodne ilustracje. Wybrałem obraz, który najlepiej kojarzył mi się z zadanym pytaniem. Karty nie miały jednej właściwej interpretacji – pomagały pobudzić refleksję, nazwać własne doświadczenia oraz spojrzeć na komunikację z innej perspektywy.

Na tej podstawie odpowiedziałem na dwa pytania: „Co innym przeszkadza w komunikacji ze mną?” oraz „Co mi przeszkadza w komunikacji z innymi?”. Następnie zapisałem swoje przemyślenia na kartce i uczestniczyłem w prezentacji swoich wniosków tak jak każdy z grupy.

Na zakończenie zajęć wybrałem kartę przedstawiającą drzwi. Było to ćwiczenie skojarzeniowe, które zachęciło mnie do refleksji nad tym, z jakim nastawieniem i emocjami wchodzę w zbliżający się weekend. Wybrałem czytanie lekkiej powieści na weekend a inni użytkownicy żartowali na temat swoich planów

Jakie techniki pomagały w trudniejszych momentach?

W trakcie warsztatów, gdy pojawiało się rozkojarzenie lub zmęczenie, prowadząca wplatała krótkie ćwiczenia samoregulacji. Były one naturalnym przerywnikiem pomiędzy kolejnymi zadaniami i pomagały mi wrócić do uważności.

• wykonałem ćwiczenie body scan (przegląd ciała) – świadome kierowanie uwagi na kolejne części ciała w celu rozpoznania napięcia i jego stopniowego rozluźnienia,
• ćwiczyłem techniki oddechowe, m.in. spokojne, rytmiczne oddychanie przypominające sposób uspokajania płaczącego dziecka,
• skupiałem uwagę na neutralnych przedmiotach,
• kierowałem wzrok na zieleń za oknem.

Dzięki temu łatwiej było mi wrócić do rozmowy z większą uważnością.

Co mogły dać mi te ćwiczenia?

Praktyczne ćwiczenia zachęciły mnie do przyjrzenia się własnemu sposobowi komunikacji oraz skłoniły do refleksji nad umiejętnościami, które warto rozwijać, takimi jak:

• rozpoznawanie własnych granic,
• sygnalizowanie potrzeby odpoczynku,
• budowanie poczucia sprawczości,
• wzmacnianie pewności siebie w kontaktach z ludźmi.

Korzyści dla procesu reintegracji

Dlaczego te zajęcia są ważne?

Z mojej perspektywy warsztaty były okazją do praktycznego ćwiczenia kompetencji społecznych. Praca w grupie, moderowana dyskusja i zadania praktyczne pozwoliły mi rozwijać umiejętności:

• konkretnego formułowania myśli,
• aktywnego słuchania,
• asertywnego wyznaczania granic,
• radzenia sobie ze stresem,
• budowania stabilności emocjonalnej.

Jak może wpływać to na powrót na rynek pracy?

Uważam, że doświadczenia zdobyte podczas tych warsztatów mogą być przydatne podczas powrotu do aktywności zawodowej. Umiejętności takie jak lepsza komunikacja, większa odporność na dyskomfort w trudnych sytuacjach oraz gotowość do współpracy mogą okazać się pomocne zarówno podczas rozmowy kwalifikacyjnej, jak i w codziennej pracy.